Ο Ρόλος του ΕΒΕΛ στην Κατασκευή και Ανάπτυξη του Νέου Λιμανιού Λεμεσού

Το Νέο Λιμάνι Λεμεσού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα λιμενικά έργα της Κύπρου και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην εμπορική και οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Η δημιουργία του αποτέλεσε αποτέλεσμα της ανάγκης για σύγχρονες λιμενικές υποδομές, οι οποίες θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη εμπορική και βιομηχανική δραστηριότητα της Λεμεσού.

Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, η Λεμεσός εξυπηρετούταν  από το Παλαιό Λιμάνι, το οποίο παρουσίαζε σημαντικούς περιορισμούς. Η ανάγκη για τη δημιουργία ενός νέου και σύγχρονου λιμανιού έγινε ιδιαίτερα έντονη κατά τη δεκαετία του 1960. Η Λεμεσός εξελισσόταν σε σημαντικό εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο και η ανάπτυξη των λιμενικών υποδομών θεωρήθηκε απαραίτητη για την περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη της πόλης και της Κύπρου.

Σημαντικό ρόλο στη διεκδίκηση του έργου διαδραμάτισε το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού (ΕΒΕΛ). Από την ίδρυσή του το 1962, το Επιμελητήριο ανέδειξε την ανάγκη δημιουργίας ενός σύγχρονου λιμανιού και εξέφρασε τις ανάγκες της επιχειρηματικής κοινότητας προς την Πολιτεία.

Το 1965, επί προεδρίας του κ. Σταύρου Γαλαταριώτη, πραγματοποιήθηκε συνάντηση παραγόντων της Λεμεσού με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, την προώθηση της κατασκευής νέου λιμανιού στη Λεμεσό. Λόγω της πολιτικής κατάστασης που είχε διαμορφωθεί μετά τα γεγονότα του 1963, εκπονήθηκαν νέα σχέδια για την κατασκευή του λιμανιού ανατολικά του υφιστάμενου λιμανιού. Για την ταχύτερη προώθηση του έργου, ο Υπουργός Συγκοινωνιών και Έργων έδωσε οδηγίες ώστε να επισπευσθεί η εκπόνηση της τεχνικής μελέτης. Παράλληλα, η οικονομική μελέτη ανατέθηκε σε εξειδικευμένο οργανισμό, ύστερα από επαφές και ενέργειες των κ.κ. Σταύρου Γαλαταριώτη και Ν. Ρούσου.

Κατά το 1968, επί προεδρίας του κ. Ευαγόρα Λανίτη, πραγματοποιήθηκε συνάντηση εκπροσώπων του ΕΒΕΛ με τον Υπουργό Συγκοινωνιών και Έργων, κ. Τίτον Φάνον. Στη συνάντηση επιβεβαιώθηκε ότι η μελέτη για την κατασκευή του νέου λιμανιού δεν είχε εγκαταλειφθεί. Η εκπόνησή της είχε ανατεθεί στην αγγλική εταιρεία Rendel, Palmer & Tritton, με προθεσμία παράδοσης έξι μηνών.

Το 1971, επί προεδρίας του κ. Σταύρου Γαλαταριώτη, το ΕΒΕΛ απέστειλε υπόμνημα προς τον τότε Υπουργό Συγκοινωνιών και Έργων, με συγκεκριμένες εισηγήσεις για την καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών του λιμανιού. Μεταξύ άλλων, ζητήθηκε να ληφθεί πρόνοια ώστε να μπορούν να προσεγγίζουν ταυτόχρονα στο κρηπίδωμα του λιμανιού τέσσερα επιβατικά πλοία. Η εισήγηση αποσκοπούσε στη διευκόλυνση της διακίνησης επιβατών και της φορτοεκφόρτωσης εμπορευματοκιβωτίων (containers). Παράλληλα, το Επιμελητήριο έθεσε το ζήτημα της κατασκευής παραλιακού δρόμου, ο οποίος θα συνέβαλλε στην καλύτερη σύνδεση και λειτουργία του λιμανιού.

Τον Αύγουστο του 1974, μετά την τουρκική εισβολή, επί προεδρίας του κ. Νίκου Παττίχη και, αργότερα, επί προεδρίας του κ. Κυριάκου Χαμπούλλα, αναλήφθηκαν σημαντικές πρωτοβουλίες για τη διασφάλιση της πλήρους και απρόσκοπτης λειτουργίας του Νέου Λιμανιού Λεμεσού. Στις προσπάθειες αυτές συμμετείχε και ο επίτιμος πρόεδρος του ΕΒΕΛ, κ. Σταύρος Γαλαταριώτης, υπό την ιδιότητά του ως αντιπροέδρου της Αρχής Λιμένων Κύπρου. Στόχος των ενεργειών αυτών ήταν η δημιουργία όλων των απαραίτητων συνθηκών, ώστε το λιμάνι της Λεμεσού να αναλάβει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη διακίνηση εμπορευμάτων και στην εξυπηρέτηση των αναγκών της Κύπρου, ιδιαίτερα μετά την απώλεια της λειτουργίας του λιμανιού της Αμμοχώστου.

Η τουρκική εισβολή του 1974 και η απώλεια της πρόσβασης στο λιμάνι της Αμμοχώστου άλλαξαν σημαντικά τον ρόλο του Νέου Λιμανιού Λεμεσού. Το λιμάνι αναδείχθηκε σε βασική πύλη εξωτερικού εμπορίου της Κυπριακής Δημοκρατίας και απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική και οικονομική σημασία. Μετά το 1974, το Νέο Λιμάνι Λεμεσού αναπτύχθηκε και επεκτάθηκε σταδιακά, ώστε να ανταποκρίνεται στις αυξανόμενες ανάγκες της κυπριακής οικονομίας. Πραγματοποιήθηκαν επεκτάσεις των λιμενικών εγκαταστάσεων, αναβαθμίστηκε ο εξοπλισμός και ενισχύθηκαν οι δυνατότητες διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων.

To 1980 - 1982 κατασκευάστηκε η ανατολική προβλήτα μήκους 480μ. Το 1984 εγκαταστάθηκαν στο ανατολικό κρηπίδωμα δύο γερανογέφυρες για την εξυπηρέτηση πλοίων και εμπορευματοκιβωτίων. Κατά την περίοδο 1994–1995, στο πλαίσιο της ανάπτυξης και αναβάθμισης των λιμενικών υποδομών, επεκτάθηκε το δυτικό κρηπίδωμα του Νέου Λιμανιού προς νότο, σε μήκος 320 μέτρων. Η επέκταση αποσκοπούσε στην εξυπηρέτηση πλοίων τύπου Ro-Ro, καθώς και στην κάλυψη των αυξημένων αναγκών του διαμετακομιστικού εμπορίου. Παράλληλα, κατασκευάστηκαν πέντε ναύδετα πρόσδεσης, για την εξυπηρέτηση πλοίων που χρειάζονταν να παραμείνουν στο λιμάνι λόγω επισκευών, παροπλισμού ή κατάσχεσης.

Στον χερσαίο χώρο του λιμανιού, η Αρχή διαθέτει στεγασμένους και υπαίθριους αποθηκευτικούς χώρους, καθώς και ειδικά διαμορφωμένους χώρους για τη στοιβασία εμπορευματοκιβωτίων. Οι υποδομές αυτές συμβάλλουν στην αποτελεσματική διαχείριση και διακίνηση των εμπορευμάτων, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και την επιχειρησιακή ικανότητα του λιμανιού.

Στις κτηριακές εγκαταστάσεις του Νέου Λιμανιού στεγάζονται σημαντικές κρατικές υπηρεσίες, καθώς και η νέα αίθουσα επιβατών η οποία λειτουργεί από τον Ιούλιο του 2017  και την διαχειρίζεται η DP World Limassol. Η συνύπαρξη των υπηρεσιών αυτών στις λιμενικές εγκαταστάσεις διευκολύνει τον συντονισμό των εργασιών και την εξυπηρέτηση των χρηστών του λιμανιού. Σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε η εμπορικοποίηση των λιμενικών δραστηριοτήτων κατά την περίοδο 2016–2017. Τη διαχείριση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων ανέλαβαν διεθνείς εταιρείες, μεταξύ των οποίων η Eurogate για τον τερματικό σταθμό εμπορευματοκιβωτίων και η DP World για το γενικό εμπόριο και τις επιβατικές δραστηριότητες.

Η εξέλιξη αυτή συνέβαλε στον εκσυγχρονισμό της λειτουργίας του λιμανιού και στην ενίσχυση της διεθνούς του παρουσίας. Η σχέση του ΕΒΕΛ με το Νέο Λιμάνι δεν περιορίστηκε στη διεκδίκηση και τη δημιουργία του, αλλά συνεχίστηκε μέσα από μια διαχρονική προσπάθεια για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, τη βελτίωση των υπηρεσιών και την ενίσχυση της επιχειρηματικής δραστηριότητας.